Kedi ve Köpeklerde Rinitis: Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi
Rinitis Nedir?
Rinitis, burun boşluğunun iltihaplanmasıdır ve kedi ile köpeklerde oldukça yaygın görülen bir solunum yolu hastalığıdır. Çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilen bu durum, genellikle hapşırma, burun akıntısı ve solunum zorlukları ile kendini gösterir.
Rinitis Nedenleri
Kedi ve köpeklerde rinitise neden olan faktörler şunlardır:
1. Enfeksiyonlar Viral Enfeksiyonlar: Kedilerde feline herpesvirüs (FHV-1) ve feline calicivirus, köpeklerde ise canine distemper virüsü ve parainfluenza virüsü rinitise neden olabilir. Bakteriyel Enfeksiyonlar: Sekonder bakteriyel enfeksiyonlar (örn. Bordetella bronchiseptica, Pasteurella türleri) rinitisin şiddetlenmesine neden olabilir. Mantar Enfeksiyonları: Aspergillus ve Cryptococcus gibi mantarlar özellikle bağışıklık sistemi zayıflamış hayvanlarda kronik rinitise sebep olabilir.
2. Alerjiler Polen, ev tozu akarları, küf ve sigara dumanı gibi alerjenler burun mukozasında inflamasyona yol açarak rinitise sebep olabilir.
3. Yabancı Cisimler Özellikle köpeklerde burun boşluğuna kaçan tohum, çimen veya küçük nesneler rinitise neden olabilir.
4. Diş Hastalıkları Üst çenedeki diş enfeksiyonları ve apseleri burun boşluğuna yayılıp rinitise yol açabilir.
5. Tümörler ve Polipler Özellikle yaşlı hayvanlarda burun boşluğundaki tümörler veya nazal polipler burun tıkanıklığı ve kronik rinitise sebep olabilir.
6. Otoimmün Hastalıklar Bazı otoimmün hastalıklar (örn. pemfigus kompleksi) burun mukozasının iltihaplanmasına yol açabilir.
Rinitis Belirtileri
Sürekli veya aralıklı hapşırma
Burun akıntısı (şeffaf, beyaz, sarı veya yeşil olabilir)
Burun tıkanıklığı ve nefes alma güçlüğü
Burun çevresinde kabuklanma ve tahriş
Göz akıntısı
Ağızdan nefes alma (özellikle burun tamamen tıkandığında)
Koku alma duyusunda azalma
Kronik vakalarda iştahsızlık ve kilo kaybı
Rinitis Tanısı
Veteriner hekim, detaylı bir muayene ve aşağıdaki testler ile rinitisin nedenini belirleyebilir:
Nazal endoskopi: Burun boşluğunu incelemek için kullanılır.
Radyografi (X-ray) ve Bilgisayarlı Tomografi (BT): Tümör, yabancı cisim veya diş hastalıklarını değerlendirmek için yapılır.
Nazal sürüntü ve kültür testi: Bakteri veya mantar enfeksiyonlarını belirlemek için kullanılır.
Kan testleri: Sistemik hastalıkları değerlendirmek için yapılır.
Biyopsi: Burun boşluğundaki kitlelerin iyi huylu mu kötü huylu mu olduğunu belirlemek için alınan doku örneğinin incelenmesidir.
Rinitis Tedavi, rinitisin nedenine bağlı olarak değişir:
Viral enfeksiyonlar: Destekleyici tedavi uygulanır. Nemlendirici buhar tedavisi, vitamin takviyeleri ve antiviral ilaçlar (FHV-1 için L-lizin) kullanılabilir.
Bakteriyel enfeksiyonlar: Antibiyotik tedavisi uygulanır.
Mantar enfeksiyonları: Antifungal ilaçlar kullanılır (örn. Itrakonazol veya Flukonazol).
Alerjik rinitis: Alerjenlerden kaçınılmalı, antihistaminikler ve kortikosteroidler kullanılabilir.
Yabancı cisimler: Endoskopik veya cerrahi yöntemlerle burundan çıkarılır.
Diş hastalıklarına bağlı rinitis: Diş tedavisi ve antibiyotikler uygulanır.
Tümör veya polipler: Cerrahi olarak çıkarılabilir veya radyoterapi uygulanabilir.
Evde Bakım ve Destekleyici Tedavi
Burun tıkanıklığını hafifletmek için buhar terapisi uygulanabilir.
Burun akıntısını temiz tutmak için yumuşak bir bezle nazikçe silinmelidir.
Bol su içmeleri sağlanmalıdır.
Bağışıklık sistemini desteklemek için dengeli beslenme sağlanmalıdır.
Sonuç
Kedi ve köpeklerde rinitis, birçok farklı nedenden kaynaklanabilen ve ciddi solunum sıkıntılarına yol açabilen bir hastalıktır. Erken teşhis ve uygun tedavi ile çoğu vakada başarılı sonuçlar elde edilir. Eğer evcil hayvanınızda burun akıntısı, hapşırma veya solunum güçlüğü gibi belirtiler fark ederseniz, en kısa sürede kliniğimize başvurmalısınız.
Vetpegas ailesi olarak, dostlarınızla birlikte sağlıklı ve mutlu günler dileriz!
Veteriner Hekim Mehmet Emin Sevimli